همایش «بزرگداشت جشن کهن و باستانی تیرگان و جشنواره آرش کمانگیر» به همت پژوهشکده مردمشناسی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، موزه ملی ایران، کانون فرهنگی-هنری دایا، انجمن زرتشتیان تهران، سازمان فروهر، موسسه فرهنگی هنری آوای نصر ایرانیان، انجمن مددکاران اجتماعی ایران و موسسه پارپیرار برگزار شد. مهرداد قدردان، پژوهشگر زرتشتی در این مراسم با اشاره به اینکه در جشن تیرگان با سه مناسبت عمده روبرو هستیم؛ نخست بزرگداشت ایزد باران تیشتر، بزگداشت تیر و پاسداشت آرش کمانگیر به تشریح حماسه آرش از وجوه مختلف پرداخت. سپس مصطفی ده پهلوان، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز در سخنانی با اشاره به اینکه جشن کهن و باستانی تیرگان ریشه عمیق در گذشته ایرانیان دارد، گفت: آرش کمانگیر نمادی از صلح و دلیری است.
در بخش دیگری از این مراسم علیرضا حسن زاده رییس پژوهشکده مردم شناسی نیز با اشاره به حماسه آرش، گفت: به گمان من هر ایرانی در وجودش یک آرش پنهان دارد که سرزمین خویش را دوست دارد و جان خود را بر چله عاشقی نهاده و برای حفظ ایران آن را رها خواهد کرد. در تمام فراز و فرود ایران این دلاوریها قابل نظاره است. امیلیا نرسیسیانس عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در مورد برگزاری تیرگان در میان ارمنیان ایران و ارمنستان سخن گفت و از آیین وارتاوار نام برد، جشنی منسوب به گل سرخ که پس از برداشت محصول برگزار می شود و مجالی برای ستایش آب و طبیعت در گرماگرم فصل تابستان است، پاشیدن آب در این مراسم همه مردم را به یکسان خنک میکرد و آنها را در مقام مساوی قرار می داد. از روز شنبه یعنی یکروز پیش از وارتاوار مردم برای آن تدارک میدیدند و همه افراد زن، مرد، پیر و جوان در آن سهم داشتند. تهیه خوراکی توسط زنان صورت میگرفت، قربانی کردن گوسفند، روشن کردن آتش و درست کردن کباب وظیفه مردان و انجام رقص، آواز و مشاعره سهم دختران و پسران جوان بود. نادعلی فلاح مردمشناس و محقق فرهنگ عامه از مازندران به فلسفه وجودی آیین «تیرماه سیزده شو» در مازندران اشاره کرد و گفت: در این شب بنا بر سنت پیشینیان آئین لال زنِ شو یا کتک خوردن از لال برگزار می شود که در آن فردی که به خوش قدمی در منطقه خود معروف است با لباس مبدل وارد خانه می شود. این فرد به عنوان لال که نمی بایست حرف بزند با شیش (ترکه) که به دستش دارد به آرامی به افراد می زند که اهالی بر این باورند که لال هرکسی را بزند تا سال دیگر مریض نمی شود. بیشتر مواقع لال سراغ زنان نازا، دختران دم بخت، حیوانات نازا و درختان بی میوه می رود
